COMPONIST (1953-2007)

HANS ASSELBERGShome.html
 

Recensies


Vallend stof van Hans Asselbergs door The Interval Chamber.
recensie NRCHandelsblad, 19 april 1999 door Emile Wennekes (Download PDF)

Vallen is zweven, de zwaartekracht een illusie. Einstein had zo zijn opvattingen. De val, dat kortstondig moment van bandeloze vrijheid, vormde het uitgangspunt voor de theatraal- visuele compositie Vallend stof van Hans Asselbergs die eind vorig jaar in de Haarlemse St. Bavo in premièreging tijdens de tentoonstelling over hedendaagse religieuze kunst.

Nu is ook een cd-rom-opname verkrijgbaar van dit werk dat in inhoud eigenlijk meer agnostisch dan religieus is door de strikt fysische benadering van het fenomeen van de val. Vallend stof is een prikkelende compositie voor twee sopranen, drie blazers, vier strijkers, twee slagwerkers, een pianist en een zelf bedacht instrument: een karretje dat naar beneden suist over een hellende rails, terwijl het zeven pianosnaren aantokkelt, te zien op de cd-rom-beelden.

In Vallend stof worden op humoristisch literaire wijze fysische rekensommetjes verbasterd, theoretische tractaten geparafraseerd, de mens ontleed in percentages waterstof, zuurstof, koolstof en wat dies meer zij. Trage strijkersakkoorden, wrijvend vocale samenklanken, Andriessiaanse piano-boogies, als menselijke beenderen rammelende mallets en stuwende slagwerkpatronen die uitdagen tot het meetrommelen op n'importe wat voorhanden is. Een opzienbarend product, dit, schijfje van het gedreven musicerende ensemble The Interval Chamber van dirigent José Vicente.




Asselbergs serveert polyfone gerechtjes
Haarlems Dagblad op 15 oktober 2003 door Kees Huges (Download PDF)

Haarlem en orgelstad zijn in de loop der eeuwen synoniemen geworden. En om het belang als orgelstad nog eens extra te onderstrepen heeft de Gemeente Haarlem voor vijf jaar ieder seizoen een Haarlemse componist de opdracht gegeven een nieuw werk te schrijven voor haar Mullerorgel en haar stadsorganist. Wim de Ruiter, Piet Kee en Hans Koks kregen deze opdracht de achterliggende seizoenen. En deze avond krijgen we de première van dit jaar. Onze stadgenoot Hans Asselbergs - die als componist ook betrokken is geweest bij Apocalyps van de beeldend kunstenaar Joos Clijsen, waarbij 24 in de Grote Kerk opgestelde loden kisten werden geopend - schreef voor stadsorganist Jos van der Kooy het werk 12zeven5 . Asselbergs schrijft in zijn toelichting het volgende: de twaalf tonen van het westerse toonstelsel zijn ingedeeld in twee groepen van 7 en 5 verschillende tonen. Dit uitgangspunt wordt ook zodanig ritmisch vertaald. Op 24 manieren worden, in groepen van 7 en 5, de tonen contrapuntisch door elkaar geweven. Een ander aspect wordt gevormd door percussiegebruik van het instrument, aldus Asselbergs.

Voor de luisteraar is 12zeven5 een werk waar heel veel in gebeurt. Asselbergs serveert als het ware vierentwintig kleine polyfone gerechten, af en toeonderbroken door een forte geregistreerde cluster. Rijk geregistreerd in bonte klankkleuren worden snelle melodische figuurtjes afgewisseld met meer bezonken onderdelen. Als een slagwerker moet van der Kooy af en toe het pedaal. bewerken. Maar Asselbergs. komt uit de percussiehoek dus is dit niet bevreemdend. Het knappe aan deze compositie is dat door het tempo waarin de vierentwintig wisselingen plaats vinden er nauwelijks fragmentatie ontstaat en er een duidelijke muzikale spanningsboog over het gehele werk wordt getrokken.

Jos van der Kooy moet er een behoorlijk werk aan gehad hebben het geheel in te studeren want Asselbergs nieuwe opus vraagt veel van het technisch kunnen van de uitvoerder. Maar van der Kooy is voor geen kleintje vervaard en klaart deze klus zoals dat van iemand van zijn kaliber verwacht mag worden. Vooraf aan 12zeven5 speelt van der Kooy een keur aan werken van grote orgelcomponisten als Bach, Franck en Reger. Of Asselbergs naam ooit in deze illustere rij zal worden opgenomen is iets dat de toekomst moet uitwijzen.

12zeven5 verdient het in ieder geval niet om in de kast van ‘goede bedoelingen’ te worden weggeborgen. Aanvankelijk zou Jos van der Kooy het werk op 30 september ten doop hebben gehouden maar hij moest het op die datum door ziekte laten afweten.En dat is jammer want een nieuw werk moet men vaker kunnen horen om het beter te leren begrijpen en waarderen. Maar men mag er van overtuigd zijn dat van der Kooy 12zeven5 het volgende seizoen zeker weer zal programmeren.




Compositie voor twintig autofonisten
Haarlems Dagblad op 4 september 2003 door Peter Bruyn (Download PDF)

HAARLEM - Het dichtslaan van een motorkap, claxons, de metronoomklank van ruitenwissers, startende motoren - het zit allemaal in het muziekstuk Masterlease Ouverture voor 20 Autofonisten van Hans Asselbergs. Zondag gaat het in première in het Noord-Brabantse Haren. Twintig Nederlandse topslagwerkers bespelen twintig automobielen en het resultaat mag beslist niet als een geintje worden afgedaan, benadrukt de Haarlemse componist. Slagwerker en componist Asselbergs maakte de afgelopen jaren naam met uitzonderlijke, vaak zelfgebouwde instrumenten waaronder de 'Valmachine' en zijn compositie 'Vallend Stof. De aanpak van zijn nieuwe stuk is heel serieus. Bij zijn Ouverture voor autofonisten gaat hij uit van het klassieke strijkorkest. De violen worden gerepresenteerd door kleine benzineauto's. De alten krijgen vorm door middel van de wat grotere middenklasse benzineauto's. Middenklassenwagens met dieselmotoren staan voor de cello sectie. En als 'contrabassen' zijn vier dieselbusjes gekozen. De ruimtelijke opstelling is eveneens als die van een strijkorkest. Voor de twintig auto's is een speelveld nodig van twintig bij twintig meter. "Dat kun je dus vergelijken met een symfonieorkest," aldus de componist. Ook de partituur blijft

ogenschijnlijk dicht bij de tradities. Het klassieke notenschrift is gebruikt en een beetje aangepast aan het gemotoriseerde instrumentarium: tekens voor gas geven, claxonneren, met de deur slaan en noem maar op. De musici zijn in dit geval een twintigtal Nederlandse slagwerkers, onder wie Martin van Duynhoven, Leon Klaasse en Edwin Plooijer. "Wat ik uiteindelijk hoop te bereiken", zegt Asselbergs, "is dat als de bezoekers na afloop in hun auto's stappen, al die por

tieren dichtslaan en de motoren starten, ze daar opeens ook de muziek van gaan herkennen."

Het nieuwe muziekstuk Masterlease Ouverture voor 20 Autofonisten van de Haarlemse componist Hans Asselbergs heeft een duidelijke opbouw met verhalende en dramatisch elementen. Hij wil er ook een 'statement' mee maken. "In het verkeer heb je dat vreselijke gebruik dat mensen hun middenvinger opsteken als ze zich aan het gedrag van een andere weggebruiker storen. Ik erger mij daar ontzettend aan. Daarom introduceer ik in dit stuk een nieuwe manier om je ongenoegen te tonen. Minder agressief dan dat 'fuck you'. Je steekt je arm uit het raam en trommelt met je vingers in de lucht zoals je ook op een tafel trommelt.

Ik hoop echt dat mensen dat overnemen en dat het zich zo verspreidt. Dat is dan mijn bijdrage in de strijd tegen de maatschappelijke verruwing." Hij vertelt hoe hij benaderd werd door reclamebureau Vos + Van Niedek dat op zoek was naar een originele manier om een nieuw autoleasebedrijf 'in de Nederlandse markt te zetten. "Zij hadden eerder dit jaar mijn stuk Apocalyps voor vierentwintig kettingtakels en kerkorgel bij het gelijknamige kunstproject van Joos Clijsen in de Grote Kerk gezien en dus leek het ze wel wat om mij een compositie van een half uur voor tweehonderd auto's te laten schrijven," aldus Asselbergs. "Ik heb ze uitgelegd dat dat niets kon worden. Tweehonderd auto's, dat is onwerkbaar en een half uur is voor de luisteraars niet te behappen. Dus zijn het twintig auto's geworden en een stuk van vijfeneenhalve minuut. Maar het is wèl de bedoeling dat het publiek in die vijfeneenhalve minuut een ongelofelijke reis maakt. Dat de mensen door dit stuk eventjes helemaal vervreemden van de alledaagse werkelijkheid." Asselbergs wil zijn compositie voor 'autofonisten' geen 'brutisme' noemen in de dada-traditie. "Ik werk strikt genomen heel serieus volgens het idee dat muziek geluid is waar ordening in is aangebracht. Maar die ordening moet ook wel héél precies plaats vinden, anders krijg je chaos. Iemand als Maurizio Kagel heeft in dat verband al prachtige dingen gedaan op het grensvlak van

muziek en theater. Niet dat ik mij nu met veel ophef in zijn traditie plaats, hoor. Ik ben al heel tevreden als men dit stuk als een voetnoot bij Kagels opvattingen beschouwt." Voorlopig krijgt de Ouverture voor autofonisten slechts twee besloten uitvoeringen, komende zondag, maar het is de bedoeling dat het zo'n succes wordt dat de opdrachtgever het ook laat uitvoeren in andere landen waar het leasebedrijf vestigingen heeft. En daarnaast zal het gehele gebeuren op DVD en wellicht ook cd worden vastgelegd.

'Masterlease Ouverture voor 20 Autofonisten' werd zondag 7 september 2003 uitgevoerd in het Bethlehem Klooster te Haren.

 

Masterlease Overture (2003)